Dag 13 - een niet geplande blogpost (confonterend)

Het begin van de dag

 Zoals ook vorige week stapte ik vanochtend op de trein naar Tel Aviv, een reis van net aan een uur. Hij zat vol, zoals altijd op zondagen, met soldaten en reservisten die na het weekend weer terug naar hun eenheid moeten. Het zijn de gelukkigen want de meeste soldaten in Gaza en aan de grens met Libanon zitten soms al ettelijke maanden in het "veld" zonder huis of familie te hebben gezien. Geen wonder dan ook als je af en toe de loop van een M16 of andersoortig wapen ietsje opzij moet schuiven om goed te kunnen zitten.

Aangekomen bij de Expo heb ik de medicijnen die ik had aangeschaft bij de donatiedesk afgegeven. Ze waren er erg blij mee. Op de één of andere manier liep het vandaag niet helemaal lekker. Ik heb met een sympathieke Candadese tachtiger uit Toronto twee zendingen ingepakt en toen sloeg de chaos toe. Te weinig ervaren vrijwilligers op de uitdeelpunten gecombineerd met te veel nieuwe vrijwilligers voor het inpakken en een haperend computersysteem zorgden er voor dat we op het laatst maar wat rondhingen. Niet zo "Angel-achtig" dus.

 

"Mijn" Canadees gaf er de brui aan en ging naar een moshav of sinaasappels te plukken en ik heb de kans waargenomen om iets te doen wat al sinds dag 1 op de lijst stond maar waar ik te schijterig voor was: een bezoekje aan het "Plein van de gegijzelden" in Tel Aviv. 

Het plein van de gegijzelden

Hostages Square (Hebreeuws: כיכר החטופים) is een openbaar plein gelegen tegenover het Tel Aviv Museum of Art. Het kreeg zijn huidige naam na de door Hamas geleide aanval op Israël van 7 oktober 2023, toen families van de gijzelaars en hun aanhangers zich daar begonnen te kamperen en zich daar verzamelden, gezien de nabijheid van het hoofdkwartier van de Israëlische strijdkrachten. Bij de ingang van het plein staat de teller die de tijd aangeeft dat deze mensen al gegijzeld zijn.

Op het plein zijn kunstinstallaties en spandoeken te zien die het lot van de gijzelaars belichten en oproepen tot hun vrijlating. Een van de kunstwerken is een lege eettafel met een lege stoel voor elk van de vermiste gijzelaars. Deze installatie is ook in veel landen nagebouwd en ik was er op voorbereid.

Op de avond van 13 januari woonden naar schatting 120.000 mensen het begin bij van een 24 uur durende bijeenkomst op het plein ter gelegenheid van de 100 dagen sinds de aanslagen van 7 oktober in Zuid-Israël. Sprekers waren onder meer familieleden van de ongeveer 132 gijzelaars die zich nog in Gaza bevinden, de Franse president Emmanuel Macron, de Amerikaanse ambassadeur in Israël Jack Lew en de voormalige president van het Israëlische Hooggerechtshof, Dorit Beinisch.

De impact van de individuele kunstwerken

Sommige werken waren gemaakt door kunstenaars, anderen door schoolkinderen. De wat traditionelere bestonden uit teksten "Breng ze naar huis, nu!" bijvoorbeeld of "We wachten op jullie" in beschilderde steentjes of in andere vormen.

Wat me erg aangreep was een project, waarvan ik de maker(s) niet heb kunnen identificeren. Het tableau bestond uit 136 poppetjes van blauwe klei, kleiner (kinderen) en groter (volwassen gegijzelden) en ook poppetjes die op nare manieren vervormd waren. Je kunt je fantasie er op loslaten maar mij deed het denken aan het feit dat die 136 mensen - want dat zijn het - in het nieuws gereduceerd en geanonimiseerd zijn tot statistieken, in plaats van de kinderen, ouders, broers/zussen of vrienden van mensen die thuis op ze wachten en ze vreselijk missen, niet wetend of hun geliefden überhaupt leven of dood zijn. Het werk gaf mij de griebels.

Ook een soort "schaakbord" waar de gegijzelden met draadjes aan elkaar vast zaten om de familiebanden weer te geven. Het schaakbord illustreert volgens de kunstenaar de manier waarop Hamas alsmede de wereldmachten, de VN en zelfs de Israëlische regering de gegijzelden inzetten als een soort van pionnen om strategische doelen mee te behalen.

De tunnel

Er werd een nagebootste Hamas-tunnel van 25 meter gebouwd die een claustrofobische, slecht verlichte doorgang simuleerde waar bezoekers doorheen konden lopen; de namen van de gijzelaars, berichten van families aan hun gevangengenomen dierbaren en markeringen die de dagen tellen sinds ze werden ontvoerd. Het geluid van geweerschoten op afstand, afgespeeld via luidsprekers in de tunnel, is bedoeld om de erbarmelijke omstandigheden van de gijzelaars te simuleren.

Ik heb mijn afkeer van kleine ruimtes overwonnen en heb de reis aangedurfd, 25 benauwde en beklemmende meters lang met geweerschoten op de achtergrond. Ik kan de video hier niet delen maar je kunt hem hier vinden op mijn Facebook pagina (zet wel het geluid even aan). Het is een bizarre gewaarwording om ondergedompeld te worden in die claustrofobische simulatie waarvan je wéét dat je een paar meter verder weer op een zonnig plein staat - maar waar de gegijzelden al meer dan 100 dagen moeten doorbrengen. Ik stond buiten echt even te huiveren.

De familie Bibas en het falen van het Internationale Rode Kruis

Van de familie Bibas weten wij (bijna) zeker dat vader Yarden en moeder Shiri dood zijn. We weten niet of Ariel van 4 en Kfir van 1 jaar oud nog leven, het lijkt onwaarschijnlijk. Kfir figureerde veel in mijn angstige dromen van de afgelopen maanden omdat ik steeds mijn kleinzoon Negev voor me zag. Het Rode Kruis zegt nog altijd dat ze niet bereid zijn een teken van leven te eisen van Hamas.

Het Nova festival

Uiteraard waren ook de displays van het Nova muziekfestival waar 364 doden vielen, afgeslacht waar ze stonden of zich hadden verborgen. Duizend gewonden, sommigen met amputatiewonden door granaten en 40 bezoekers die werden meegesleurd Gaza in. 

Miniaturen met zelfs de DJ tafel in het klein. Een tentje van een festivalganger waar een met bloed besmeurde paspop uitstak. Zoals altijd: even klikken om de foto's groter en in detail te bekijken - als je durft dan.

Een klein woord van kritiek

Voor een nuchtere Hollander als ik ben moet ik toch ook bekennen dat ik sommige dingen een soort circus sfeer vond hebben en er liepen veel toeristen rond die niet altijd even respectvol waren of zich konden inleven. Ook sommige van de exposanten liepen er wat verveeld bij maar ze staan hier ook al drie maanden natuurlijk. 

Van een aantal installaties kon je twee dingen zeggen: je kreeg er de rillingen van maar had ook het idee dat het een klein beetje effectbejag was. Dat gegooi met nepbloed op paspoppen bijvoorbeeld hoeft van mij niet echt. Maar OK, ik ben ik en op een ander zal het een ander effect hebben neem ik aan.  

We zijn weer bij

Op weg terug ben ik even in Herzliya gestopt en ben met zuslief een hapje gaan eten bij Restaurant Ruben in Kfar Saba. Ook nog even met mijn 87 jarige tante Marjan gezeten die het van zo dichtbij had meegemaakt allemaal en waar we zo bang voor zijn geweest. Ze houdt zich kranig maar vindt het wel moeilijk dat ze mogelijk nooit haar huis meer zal zien omdat alles kapot is in haar kibboets (Kfar Aza) en de wederopbouw waarschijnlijk jaren gaat duren.

Het is na middernacht maar dit moest er even uit!